Czy zdarzyło Ci się kiedyś myśleć, że Twój awans, zdany egzamin lub inne, szczególne dokonania były dziełem przypadku bądź czyjąś pomyłką? Czy po osiągnięciu sukcesu, zdobyciu uznania lub nagrody czułeś/aś, że na nią nie zasługujesz i że w końcu ktoś odkryje, iż tak naprawdę nic nie potrafisz? Jeśli odpowiedź na te pytania brzmi twierdząco, to warto zastanowić się, czy nie zmagasz się ze zjawiskiem nazywanym w psychologii „syndrom oszusta”.
Jest to zjawisko powszechne, dotyka ludzi niezależnie od wieku, płci czy statusu zawodowego. Osoby, które są nim dotknięte, mają trudności z zaakceptowaniem własnych osiągnięć, często uważają że ich sukcesy są wynikiem przypadku. Trwają w przekonaniu, iż wmówili innym, że są kompetentni i dlatego przypisują swoje osiągnięcia innym lub szczęściu. Niezdolność do uznania własnych talentów sprawia, że czują się jak oszuści, a w najgorszych momentach czekają, aż ktoś ich zdemaskuje. Syndrom ten nie tylko uniemożliwia cieszenie się życiem i własnym sukcesem, lecz także znacznie ogranicza potencjał. Osoba, która czuje się jak oszust, często nie wykorzystuje otwierających się przed nią możliwości i kreatywnych pomysłów, albo sabotuje to, co do tej pory osiągnęła. Trwałe poczucie bycia niewystarczającym, bywa także źródłem stresu, który może prowadzić do wypalenia zawodowego.
Jak objawia się syndrom oszusta?
- Ciągłe podważanie własnych umiejętności
- Nadmierne przygotowywanie się do zadań
- Unikanie podejmowania nowych wyzwań bądź celów z obawy przed porażką
- Przypisywanie sukcesów czynnikom zewnętrznym
- Poczucie bycia niegodną/ym sukcesu
- Minimalizowanie, umniejszanie swojego wkładu we włożoną pracę
Skąd bierze się syndrom oszusta?
Przyczyn może być wiele, ale w pierwszej kolejności wymienia się wzorce z dzieciństwa:
- Zbyt wysokie wymagania stawiane przez rodziców
- Porównywanie do rodzeństwa/ innych
- Częste krytykowanie
Inne przyczyny, to środowisko pracy, często promujące rywalizację i perfekcjonizm:
- Wysokie oczekiwania
- Niejasne kryteria sukcesów
- Piętnowanie błędów i bagatelizowanie osiągnięć
- Brak wsparcia ze strony przełożonych czy kolegów
A także czynniki kulturowe:
- Media społecznościowe – porównywanie się do wyidealizowanego obrazu życia innych
- stereotypy dotyczące płci – siła tradycyjnego wychowania
- nacisk na perfekcjonizm – silna presja na doskonałość i sukces
Często przecenimy ludzi i ich kompetencje, ponieważ nie wiemy co dzieje się w ich głowie. Ponieważ znamy tylko swoje najgłębsze obawy, myślimy, że życie innych ludzi jest o wiele łatwiejsze. Ich strach i brak pewności siebie są dla nas zupełnie niewidzialne, ale to nie znaczy, że nie istnieją. Nawet ludzie, o niezachwianych przekonaniach nie są do końca pewni, czy dobrze robią, bo świat nie daje nam na nic gwarancji.
Istnieje kilka metod, które możesz wprowadzić do swojego codziennego życia, aby zwalczyć towarzyszące Ci poczucie niekompetencji. Zapraszam Cię, do wspólnej drogi, aby nauczyć się dostrzegać swoją prawdziwą wartość i umiejętności. Pracując nad swoim podejściem do siebie i sukcesu możesz zyskać większą pewność siebie i zacząć w pełni cieszyć się swoimi osiągnięciami. Pokarzę Ci jak uwolnić się od ograniczających Cię schematów myślenia, negatywnych myśli i pielęgnować życzliwy kontakt z samym sobą.